Roedd gennym Bensiynwyr Chelsea yn byw yn yr Eglwys Newydd

Yng Nghyfrifiad 1861, roedd 2 deulu ar wahân o Bensiynwyr Chelsea (y dynion mewn cotiau coch llachar sydd o hyd yn gwenu) yn byw yn yr Eglwys Newydd.

Ar y groesffordd yn un o'r bythynnod to gwellt a grybwyllwyd gennym y tro diwethaf, roedd William Richards, 75 oed, yn byw gyda'i wraig Anne a'u merch Margaret. Roedd yn ddigon hen i fod wedi ymladd yn erbyn Napoleon yn Rhyfeloedd Iberia neu hyd yn oed ym Mrwydr Waterloo (chewn ni fyth wybod).

Yn y ddelwedd isod, y mae'r bwthyn yr oedd yn byw ynddo.

Yn rhan isaf y Pentref (Gwaun-Tre-Oda mae'n debyg), roedd pensiynwr Chelsea arall yn byw. Dydyn ni ddim yn gwybod yn lle yn union, ond ei enw oedd William Badger, 52 oed (o Sir Gaerwrangon) ac roedd yn byw yno gyda'i wraig a’u saith o blant. Roedd y William hwn yn rhy ifanc i ymladd ysgwydd wrth ysgwydd â William Richards (o'r Groesffordd), ond mae'n ddiddorol iawn dysgu am ei blant. Ganed ei 3 cyntaf, John, George a James i gyd yn Gibraltar. Ganed y nesaf, William yn India’r Gorllewin a'r nesaf, Joseph yng Ngogledd America. Ganed y 2 ieuengaf, Elizabeth a Caroline yn Sir Gaerloyw a Durham.  Ymddengys i William Badger fynd â'i wraig a'i deulu gydag ef i le bynnag y'i gyrrwyd ar draws yr ymerodraeth.

Erbyn 1871, roedd William Badger wedi gadael yr ardal, ond roedd ei fab hynaf John yn briod â mab 2 oed ac yn byw yn ‘Sunnybanks’.  Erbyn 1881, roedd John wedi gadael yr ardal hefyd ac yn byw ger cartref ei rieni yn y Rhath.

A oes unrhyw un yn gwybod mwy am y naill deulu neu'r llall?

  Back