Sam Bennett a Ffordd y Faenor

Rhwng y ddau ryfel byd, roedd yr Eglwys Newydd yn ehangu'n gyflym gyda thai newydd yn cael eu codi o ymylon gogleddol y pentref i'r de.

Roedd cryn dipyn o adeiladwyr yn weithgar yn yr ardal, ac yn amlwg yn eu plith roedd Sam Bennett. Cafodd ei eni yng Nghernyw yn 1875 a symudodd i dde Cymru ar droad y ganrif i wneud ei ffortiwn. Cawn ef yn byw yn Nhrefforest am y tro cyntaf yn 1901, gyda'i wraig Frances, ei frawd James, a 4 o blant (a gwas).

Nid ydym wedi gallu canfod fawr ddim amdano am y ddau ddegawd nesaf, ond yna roedd yn byw ar rif 11 Heol Pen-llin (ai dyma lle mae adeilad Banc Lloyds nawr?) ac roedd yn adeiladu tai ar Heol Pant-bach.

Tua'r un pryd, dechreuodd Sam godi Ystâd Camborne oddi ar Heol Kelston (ganwyd Sam yn Camborne yng Nghernyw), ac ef adeiladodd y tai ar Kelston Place a Camborne Avenue, sydd â’u cefnau at yr ysgol uwchradd.

Yn 1928/29 dechreuodd Sam godi tai ym mhen deheuol y pentref. Ar hyd Heol y Ffilog (a ailenwyd yn ddiweddarach yn Heol Llwynbedw (Birchgrove Road) adeiladodd Sam dŷ ar wahân, tri thŷ mewn bloc ac yna tri phâr o dai pâr. Ar draws yr hyn a fyddai'n dod maes o law yn Ffordd y Faenor (Manor Way), cododd dŷ arall ar wahân a thri phâr o dai pâr o dai pâr i lawr hyd at ffin y ddinas (fel yr oedd bryd hynny), sef nant a groesai’r ffordd yma.

Bryd hynny, roedd Heol Merthyr yn cario'r holl draffig o Gaerdydd i’r Eglwys Newydd. Mae'r hen ffotograff isod (diolch i Stewart Williams a'i gyfrol Cardiff Yesterday rhif 34) yn dangos y Bennetts yn adeiladu pen y dref i Ffordd y Faenor. Mae'r ffotograff prin hwn a dynnwyd o ganol Heol Merthyr yn dangos Ffordd y Faenor (bellach) ar wahân, gyda lled cae rhyngddynt. Pe baech yn ceisio tynnu'r un ffotograff heddiw ni fyddech yn para'n hir o gofio'r traffig!

  Back